Door: drs Peter C.M. Henneveld

 

Een arbocoördinator vertelde me laatst:‘We streven ernaar arbo een plaats te geven in onze organisatie zodat er een duidelijk toegevoegde waarde gecreëerd wordt. We zijn bovendien hard bezig de neuzen dezelfde kant op te krijgen.’

Deze zin was onderdeel van zijn verhaal waaruit moest blijken hoe goed zijn organisatie omging met arbozaken.

Het enige wat ik kon uitbrengen was: ‘Euh, wat bedoel je eigenlijk?’ Zijn ernstige gezicht verloor niets aan gewichtigheid en hij ging stug door met zijn analyses en conclusies. Of ik er om gevraagd had en of zijn boodschap wel overkwam scheen geen moment in hem op te komen. Grappig dat dezelfde persoon iets later klaagde geen draagvlak bij zijn management te hebben en ‘dat ze niet willen luisteren’. Dat hijzelf mogelijk de belangrijkste oorzaak was van het probleem leek niet bij hem op te komen. Het blijft elke keer weer dat –met name arbomensen- vanuit hun eigen gelijk redeneren en dit blijven herhalen in de hoop dat iemand hen begrijpt. Tsja, ik begrijp het ergens wel heb het zelf ook jaren zo gedaan.

Het lijkt er sterk op dat er gestopt wordt met nadenken als een interpretatie gevormd is die overeenkomt met het eigen denkkader of het wereldbeeld.  

 

Olifanten

In arboland lijken mensen langzamerhand steeds meer weg te drijven van de essentie. Elkaar hele vergaderingen door verhalen te vertellen met -vaak uit managementland geleende- woorden die het vermoeden moeten wekken dat het werkelijk om belangrijke strategische arbokwesties gaat. Dat deze taal betekent dat ze niet zeggen waar het werkelijk om gaat wordt niet gezien en dus niet van belang geacht. Gevolg: enorm saaie en nietszeggende gesprekken (en rapportages). Emoties, beleving, betrokkenheid en bijvoorbeeld inspiratie worden ‘vergeten’. Met alle gevolgen van dien. En dan blijkt ineens dat een mooi arboproject muurvast is gelopen. Er zijn oplossingen aangedragen die niets te maken hebben met het geformuleerde probleem. Natuurlijk ligt het aan het management die ‘het niet wil zien en verkeerde dingen doet’. Maar klopt dit beeld wel? Er zijn voorbeelden te over waarin arbo-adviseurs klanten verleiden om bakken geld uit te geven aan klimaatmetingen die alleen maar bevestigen dat er inderdaad een wat bedompte lucht is. En dan hebben we het nog niet gehad over de hoeveelheid vragenlijsten met resultaten waar niemand iets mee kan. Hoe komt het toch dat niemand zich de vraag stelt of dergelijke trajecten nuttig of echt noodzakelijk zijn?

Neem het voorbeeld van de man die om de 10 seconden in zijn handen klapt. Als iemand hem naar de reden vraagt voor dit merkwaardige gedrag, geeft hij als verklaring: ‘Dat is om de olifanten weg te jagen.’ ‘Olifanten? ... maar er zijn hier toch helemaal geen olifanten?’ Waarop de man zegt: ‘Nou, zie je wel dat het werkt!’ (P. Watzlawick)

 

Frisse ideeën

Maar er is hoop. Klanten worden ‘wakker’. Realiseren zich dat ze al die jaren teveel betaald hebben voor onderzoeken die niets opbrengen. Adviseurs die niet competent zijn worden ontslagen en de prijzen voor arbodienstverlening staan onder druk.

Gelukkig zijn er ook arbocoördinatoren die twijfelen, zoeken. Vanzelfsprekendheden doorprikken, belangeloos adviseren. Vooral ook realistisch bezig zijn en kijken waar de mogelijkheden liggen om management te ondersteunen en arbo de plaats te geven die het verdient. Arbomensen die dit bovendien doen vanuit de eigen authenticiteit, passie, creativiteit en inspiratie zijn vaak heel effectief. Zo kwam ik laatst een arbocoördinator van een zorginstelling tegen die het management had betrokken bij het opstellen van het Plan van aanpak om voldoende draagvlak voor de beoogde veranderingen te realiseren. Gevolg was dat het hem lukte om het management enthousiast te maken voor zijn ideeën.

Als je arboland zo eens bekijkt, dan is het op zich wel te begrijpen dat arbocoördinatoren zich gedragen als de coördinator aan het begin van dit artikel. Wees nou eerlijk: alle risico-inventarisaties lijken op elkaar, evenals de aanpak van bijvoorbeeld onderwerpen als werkdruk en fysieke belasting. We zijn hard toe aan nieuwe impulsen. Waar zijn toch de arbocoördinatoren met frisse ideeën die begrijpen dat ‘beter managen niet helpt, maar ‘meer-van-het-zelfde’ vervangen door ‘anders en nieuw?’ Die aansluiting zoeken bij leidinggevenden met onvoldoende kennis en vaardigheden om juist hen te helpen bij hun verantwoordelijkheden. Het is een kwestie van durven te kiezen voor een andere benadering en basishouding. Veel meer vanuit jezelf werken. Het vak moet weer gaan over mensen, meer aansluiten bij het management door bijvoorbeeld gebruik te maken van actuele inzichten in verander- en organisatiekunde.

 

Geweldige schatkamer

Organisatieadviesland herbergt een geweldige schatkamer aan concepten en stromingen die zeer bruikbaar kunnen zijn voor arboprofessionals. Het variëteitsdenken (Van Dongen) bijvoorbeeld biedt vele interessante aanknopingspunten  Hierbij wordt ervan uitgegaan dat  organisatieproblemen alleen bestaan in het hoofd van degene die deze ‘ziet’. Dat organisaties geen ‘dingen’ zijn en dat niet-rationele processen en communicatie de basis vormen van organiseren. Of wat te denken van veranderkundige principes van betekenisgeving (Van Dinten) waarin een situatie pas betekenis krijgt bij interactie. Gewoon door er met elkaar over te praten ontstaat en verandert betekenis. En tot slot, persoonlijk leiderschap (Covey) die integriteit en morele principes hanteert bij leidinggeven. Het is eigenlijk vreemd hoe weinig van deze namen en concepten zijn doorgedrongen in de arbowereld. Ook zingevingsvraagstukken zouden aan de orde moeten komen bij  arbozorg. De roep in organisaties naar samenhang, vertrouwen en leiderschap dat gebaseerd is op waarheid, integriteit, inspiratie, vitaliteit en de menselijke maat is nog nooit zo groot geweest!

Medewerkers en leidinggevenden zijn op zoek naar hun eigen inspiratiebronnen omdat ze hopeloos verdwaald zijn in modellen, handboeken, functioneel denken en geen energie meer hebben om nog eens een zoveelste arboplan te maken. Niet omdat ze dat niet zouden willen, maar omdat ze zich gewoon niet herkennen in de huidige standaardbenaderingen.

Het is bewust kiezen voor een nieuwe kijk op zaken, een andere denkwijze. Een risico-inventarisatie kun je ook doen met het managementteam en een flip over. Het wordt dan ineens veel leuker, dynamischer en je creëert bovendien draagvlak. Niet omdat het moet vanuit de wet, maar omdat leidinggeven zich erin herkennen.

 

 

 

 

 

 

 

 

De Bewustzijnsfabriek is a registered trademark

Copyright De Bewustzijnsfabriek -Alle rechten voorbehouden- voorwaarden